Jeszcze rok temu nagłówki o bankach centralnych brzmiały podobnie: „kolejna obniżka stóp”. Wrzesień 2026 roku odwrócił ten kierunek. Najważniejsze banki centralne świata uznały, że inflacja – napędzana przez drogą energię – nie spada wystarczająco szybko i trzeba ją zatrzymać droższym pieniądzem.

Fed: pierwsza podwyżka od trzech lat

16 września Rezerwa Federalna Stanów Zjednoczonych podniosła przedział docelowy stopy funduszy federalnych o 0,25 punktu procentowego, do 3,75–4,00%. Decyzja zapadła jednogłośnie, stosunkiem głosów 12 do 0. To pierwsza podwyżka w USA od 2023 roku.

W komunikacie Fed napisał krótko: „Inflacja pozostaje podwyższona. Dzisiejsza decyzja wesprze szybszy powrót do celu 2 procent”. Z opublikowanego później protokołu z posiedzenia wynika, że:

• inflacja PCE (ulubiona miara Fedu) wynosiła w sierpniu 3,8% rok do roku, a bazowa 3,4%,
• stopa bezrobocia spadła do 4,1%, czyli rynek pracy jest blisko pełnego zatrudnienia,
• za inflacją stoją głównie wcześniejsze podwyżki ceł, droższa energia (w tym zakłócenia transportu ropy z Bliskiego Wschodu) oraz drożejąca elektronika, na którą rośnie popyt w związku z rozbudową infrastruktury dla sztucznej inteligencji,
• większość członków komitetu uznała, że kolejna podwyżka do końca roku będzie prawdopodobnie właściwa, choć decyzje będą zależeć od nowych danych.

Rynek obligacji zareagował wyraźnie. Rentowność 10-letnich obligacji skarbowych USA wynosiła 13 października około 5,2%. To oznacza, że w Stanach drożeją kredyty hipoteczne, kredyty dla firm i dług rządowy.

EBC: druga podwyżka w tym roku

Europejski Bank Centralny podniósł stopy 10 września, również o 0,25 punktu procentowego. Od 16 września obowiązują:

• stopa depozytowa: 2,50% (to ją najczęściej cytuje się jako główną stopę EBC),
• stopa operacji refinansujących: 2,65%,
• stopa kredytu w banku centralnym: 2,90%.

To druga podwyżka w 2026 roku – pierwsza była 11 czerwca, w lipcu EBC zrobił przerwę. Kolejna decyzja zapadnie 29 października. Ekonomiści EBC przewidują, że inflacja w strefie euro wyniesie średnio 3,0% w tym roku, 2,5% w 2027 i 2,1% w 2028 roku. Wzrost gospodarczy w strefie euro ma w 2026 roku wynieść zaledwie 0,9%. To trudne połączenie: gospodarka rośnie wolno, a ceny szybko – a bank centralny musi wybrać, czym się bardziej martwi.

Europa jest przy tym bardziej wrażliwa na drogą energię niż USA, bo importuje większość ropy i gazu. Gdy w październiku ceny energii znowu podskoczyły, na europejskich rynkach obligacji wróciła obawa przed inflacją.

A Polska? Złoty, raty i kurs euro

Rada Polityki Pieniężnej w październiku stóp nie zmieniła – stopa referencyjna NBP wynosi 3,75%. Ale to, co robią Fed i EBC, wpływa na Polskę na kilka sposobów:

1. Kurs złotego. Gdy stopy za granicą rosną, a w Polsce stoją, inwestorom relatywnie mniej opłaca się trzymać złotego. Ekonomiści ankietowani przez „Parkiet” wymieniają słabszego złotego jako jeden z argumentów za podwyżkami w Polsce. Według kursów średnich NBP z 15 października euro kosztowało 4,3691 zł, dolar 3,8952 zł, frank szwajcarski 4,6949 zł, a funt 5,1647 zł.

2. Kredyty w euro. Jeśli masz kredyt w euro (albo dochody w złotych i zobowiązania w euro), Twoja rata zależy od stawki EURIBOR, która rośnie razem ze stopami EBC. Dwie podwyżki w tym roku to łącznie pół punktu procentowego więcej.

3. Inwestycje. Wyższe stopy oznaczają zwykle niższe ceny już wyemitowanych obligacji (bo nowe płacą więcej). Fundusze obligacji zagranicznych mogą więc chwilowo tracić. Akcje na razie trzymają się dobrze – amerykański indeks S&P 500 był w połowie października blisko rekordów, a analitycy spodziewają się wysokiego wzrostu zysków spółek za trzeci kwartał. Historia uczy jednak, że okresy podwyżek stóp bywają dla giełd nerwowe.

4. Podróże i zakupy za granicą. Przy euro po 4,37 zł tydzień urlopu wyceniony na 1500 euro kosztuje około 6550 zł. Każde 10 groszy różnicy w kursie to 150 zł w jedną lub drugą stronę.

Dlaczego banki centralne podnoszą stopy, skoro problemem jest ropa?

To dobre pytanie i ekonomiści sami się o to spierają. Podwyżka stóp nie sprawi, że przez cieśninę Ormuz przepłynie więcej tankowców. Bank centralny nie walczy jednak z samą ceną ropy, tylko z tym, żeby droga energia nie „rozlała się” na wszystkie inne ceny i oczekiwania ludzi.

Mechanizm jest prosty: jeśli firmy i pracownicy uwierzą, że inflacja zostanie wysoka na długo, zaczną podnosić ceny i żądać podwyżek z wyprzedzeniem – i inflacja utrwali się sama. Droższy kredyt studzi popyt i pokazuje, że bank centralny traktuje inflację poważnie. Ceną jest wolniejszy wzrost gospodarczy.

Co z tego wynika dla Ciebie

• Nie zakładaj, że stopy będą tylko spadać. Planując kredyt, licz ratę przy oprocentowaniu wyższym o 1–2 punkty procentowe niż dziś.
• Masz kredyt w euro? Sprawdź, kiedy zmienia się EURIBOR w Twojej umowie, i dolicz do budżetu zapas.
• Planujesz wydatki w walucie? Wyjazd, zakup sprzętu, czesne – możesz kupować walutę stopniowo, w kilku transzach, zamiast zgadywać najlepszy moment.
• Oszczędzasz? Wyższe stopy to też dobra wiadomość: lokaty i obligacje płacą więcej. Porównuj jednak zawsze oprocentowanie z inflacją.
• Inwestujesz długoterminowo? Nie reaguj na pojedyncze decyzje banków centralnych. Regularne inwestowanie zgodnie z planem zwykle wygrywa z próbami przewidywania rynku.

W skrócie

• Fed: stopy 3,75–4,00%, pierwsza podwyżka od 2023 roku, kolejna do końca roku prawdopodobna.
• EBC: stopa depozytowa 2,50%, druga podwyżka w 2026 roku.
• Powód: inflacja napędzana drogą energią, cłami i drożejącą elektroniką.
• Polska: stopy NBP bez zmian (3,75%), ale słabszy złoty i drożejący EURIBOR odczują kredytobiorcy w euro i podróżni.

Materiał informacyjny i edukacyjny, nie porada inwestycyjna. Kursy walut według tabeli średnich kursów NBP z 15 października 2026 roku.

Źródła: Federal Reserve – komunikat z 16.09.2026, Federal Reserve – protokół z posiedzenia FOMC 15–16.09.2026, EBC – komunikaty o polityce pieniężnej 2026, Admiral Markets – kalendarz i stopy EBC, Crypto Briefing – projekcje EBC, Euronews – rynki 14.10.2026, NBP – tabela kursów średnich, Parkiet – decyzja RPP. Zdjęcia: Unsplash.